verslag
Van: Jasper Klapwijk (namens de Rijksbouwmeester projectleider bij WHO CARES community of practice)
Datum: 12 maart 2018, 19.00-21.00 uur
Plaats: Biesenhof, Geleen


introductie
Ben van Essen opent de avond met een overzicht van het programma. Doel van de avond is om de aanwezigen,
ongeveer veertig bewoners uit Geleen-Zuid, bij te praten over de ontwikkelingen rond het project De
wijk als (t)huis. Hélène Houben trapt af met een presentatie. Daarna vertelt Aniet Janssen iets over Steinhagen
in Sevenum; dat doet ze met Kitty Hesen van Kilimanjaro wonen. Vervolgens gaan we in groepjes om de tafel
aan de slag. Tot slot komt de hamvraag op tafel: wie van de bewoners doet er mee met de werkgroep van De
wijk als (t)huis?


presentatie plan
Hélène Houben geeft een overzicht van de geschiedenis van De wijk als (t)huis. Het begon allemaal met een
oproep van de Rijksbouwmeester: hoe moet het nu in de toekomst verder met de woningen en wijken die
verouderen? De aanleiding om iets te bedenken voor Geleen-Zuid was het feit dat de woningen en de openbare
ruimte niet meer aansluiten bij wat bewoners nodig hebben en willen. Er lag al een wijkontwikkelingsplan
en er was ook een locatie vrij: het braakliggende terrein achter de Aïda-flat aan de Rossinistraat.
Hélène heeft daarvoor het voorstel De wijk als (t)huis gemaakt. In d’n Spaanse Hoaf, naast de Aida-flat, moeten
dertig tot veertig woningen komen waar mensen samen zelfstandig kunnen wonen. Maar ook de openbare
ruimte moet beter: voetgangersvriendelijk, met mogelijkheden voor ontmoeting buiten, meer groen en
betere waterberging. Tot slot moet Geleen-Zuid een zorgzame wijk worden, met veilige en toegankelijke woningen,
meer ontmoetingsruimte, en beter vervoer.
Uit vele gesprekken met gemeente en de corporaties Woonpunt en ZOwonen is een plan van aanpak geboren,
waar de gemeente nu ja tegen gezegd heeft. De gemeente heeft ook geld voor haalbaarheidsonderzoek beschikbaar
gesteld, om met de bewoners en de corporaties het plan voor de wijk verder uit te werken. De gemeente
en de provincie vormen daarvoor een stuurgroep, die Ben van Essen als onafhankelijk voorzitter gaat
leiden. Een werkgroep doet de uitvoering. De vraag is nu aan de bewoners: willen jullie meedenken?


inspiratie
Aniet Janssen vertelt iets over Steinhagen in Sevenum.. Ze besloot met een aantal bekenden een plan te maken
om deze hoeve, een gemeentemonument, te kopen om er samen zelfstandig te gaan wonen. Ze gingen
naar Nijmegen om gemeenschappelijke woonvormen te bekijken, maar daar bleek al snel dat zoiets in de
boerderij te duur zou worden. Via internet ontdekte ze Kilimanjaro, die de groep ging begeleiden.
De groep maakte een plan en ging daarmee naar de gemeente, die meedacht omdat ze het een goed plan vonden
en omdat de groep veel energie had. Dat kwam vooral omdat de initiatiefnemers niet te veel vergaderen,
en als ze bijeenkomen hard werken, zodat ze met een goed gevoel naar huis gaan. De groep bestaat uit zes
gezinnen; dat worden er uiteindelijk tien. De intiatiefnemers gaan ook buiten het werk aan de woonvorm met
elkaar uit om kennis te maken.
De woonvisie van de bewoners is dat zij met respect met elkaar omgaan. De deelnemers zijn gelijkgestemden
van verschillende leeftijden. Ze hoeven geen vrienden te worden, maar moeten wel een beroep op elkaar
kunnen doen voor burenhulp. Geen zorg dus, maar wel voldoende reuring in de hoeve, zodat de bewoners
zelf activiteiten ondernemen. De koopwoningen worden in collectief particulier opdrachtgeverschap gebouwd;
in 2018 is daarvoor een CPO-vereniging opgericht.
Van Kilimanjaro leerde de initiatiefgroep een nieuwe manier van werken: de sociocratische vergadermethode.
De deelnemers besluiten niet bij meerderheid van stemmen. Iedereen moet het met een besluit eens zijn: op
die manier kom je tot gedragen besluiten. Het werk aan het project zelf is inspirerend: je leert veel over verschillende
onderwerpen, bijvoorbeeld over bouw en over duurzaamheid. De deelnemers zijn iets spontaan
begonnen en genieten enorm van het avontuur.


gesprek
Vanuit de zaal willen belangstellenden graag meer weten over wie er in de woningen kunnen wonen. Kitty en
Aniet vertellen dat je op verschillende manieren kunt toewijzen, bijvoorbeeld via een belangstellendenlijst of
ballotage door een vereniging die eigenaar van de woningen is. Het belangrijkste is: je bent buren van elkaar
en wie er in een gezamenlijke woonvorm woont, die past er. De bewoners maken met elkaar afspraken over
hoe ze nieuwe bewoners kiezen.
Iemand uit de zaal vraagt welke garanties er zijn dat het project doorgaat. Als bewoners het graag willen, dan
gaat het door, vertelt Kitty. Begeleiding, bijvoorbeeld door Kilimanjaro, helpt wel om je idealen waar te maken,
maar je hebt geen garanties dat het goed afloopt: je moet het avontuur willen aangaan. In het geval van
De wijk als (t)huis ligt er wel een ontwerp dat door de Rijksbouwmeester is uitgekozen, waar de gemeente het
mee eens is en waarin de gemeente en de provincie willen investeren.
De volgende vraag is hoe we jongeren in Geleen-Zuid kunnen houden en hun kennis kunnen gebruiken.
Daarvoor is in het voorstel voor De wijk als (t)huis voldoende ruimte. Als de wijk verbeterd wordt, dan wordt
de buurt ook aantrekkelijker voor jongeren. In het plan voor de woningen van d’n Spaanse Hoaf en in de herstructurering
van de wijk is ook ruimte voor woningen die aantrekkelijk zijn voor starters: betaalbare koopwoningen
of sociale huurwoningen, bijvoorbeeld.
D’n Spaanse Hoaf zal straks uit dertig tot veertig woningen bestaan. Een deel daarvan moet geschikt zijn voor
ouderen en is dus gelijkvloers. Parkeren kan aan de Rossinistraat. Het voorstel is doorgerekend met maandhuren
van € 585 tot € 820 per woning (zonder servicekosten en energiekosten). Dit is gebaseerd op ontwikkeling
door een corporatie. In het haalbaarheidsonderzoek moet blijken of een mix van sociale huur, middeldure
huur en koopwoningen mogelijk is. Bewoners kunnen hun wensen daarbij ook kenbaar maken.


aan tafel
Aan tafel praten we in groepjes verder over Geleen-Zuid. Dat doen we naar aanleiding van twee vragen:
“Waar ben je trots op in de wijk, en waar moet er dus meer van gebeuren?” En: “Als je naar de toekomst kijkt:
wat moeten we dan in de wijk aanpassen?” Aan elke tafel bespreken we deze vragen en maken we een flapover
met de belangrijkste antwoorden. Per tafel doen we verslag van de bespreking.
Uit de rondgang langs de tafels blijkt dat er goede gesprekken gevoerd zijn. De meeste bewoners van Geleen-
Zuid zijn trots op hun buurt omdat er gemengde bevolking woont. Alle voorzieningen zijn in de wijk te vinden:
winkels, sportaccomodatie, zorginstellingen, goede verbindingen met Openbaar Vervoer, een bruisend
verenigingsleven en een buurtwacht; de mensen kijken ook naar elkaar om. Er is ook veel groen in de buurt
en de wijk ligt naast een prachtig natuurgebied.
De bewoners willen graag de jongeren die nu de wijk uittrekken vasthouden. Dat kan door starterswoningen,
maar ook door ouderenwoningen te bouwen voor mensen uit de buurt, die bij verhuizing een woning achterlaten
voor een gezin. De bewoners zien ook graag wat minder hoogbouw. De begaanbaarheid van de wijk is
ook slecht: er zijn veel obstakels en de openbare ruimte is niet goed onderhouden. De veiligheid in het verkeer
is ook niet optimaal.
De sociale cohesie in de wijk is er wel, maar staat onder druk. Er is behoefte aan meer communicatie over wat
er te doen is in de buurt. Veel mensen weten niet wat er allemaal gebeurt, en voor sommige activiteiten is het
moeilijk vrijwilligers te vinden. Er zijn ook onvoldoende ontmoetingspunten in de wijk: er is weinig horeca
en de bewoners verkeren in onzekerheid over de toekomst van ’t Plenkhoes, nadat eerder al buurtcentrum
café d’Heremiet gesloten werd.


zorg en activiteiten
Angelique Frederix-Pilon van Zuyderland vertelt dat de zorgorganisatie graag iets voor de buurt betekent.
Bewoners worden nauw betrokken bij de vormgeving van Parc Glana, de nieuwe locatie van Zuyderland in
Geleen-Zuid. Daar komt ook een Huis van de wijk met diensten voor mensen die wel zelfstandig kunnen wonen,
maar nog geen recht hebben op zorg, zoals een hondenuitlaatservice, vervoer naar een buurtmaaltijd of
uitjes. Zuyderland werkt met scholieren die maatschappelijke stage lopen en vrijwilligers die klusjes doen.
Zuyderland ontwikkelt de plannen, waarin ook een nieuw wijkcentrum is opgenomen met horeca en een restaurant,
zo veel mogelijk verder met cliënten en wijkbewoners, door middel van huisbezoek in de wijk. Zuyderland
staat open voor suggesties en vragen: bewoners kunnen een berichtje aan info@zuyderland.nl sturen.
Mensen die activiteiten in de wijk organiseren kunnen die voor de sociale kaart melden bij KBO-voorzitter
Léon Lemmens via lemmensleon@gmail.com.


werkgroep
Tot besluit van de bijeenkomst roept Ben van Essen, gesteund door Kitty Hesen, de bewoners op om zich aan
te melden voor de werkgroep van het project De wijk als (t)huis. Er melden zich tien bewoners aan!